คู่มือ · คำศัพท์

คำศัพท์วัดไทย

ความเข้าใจในคำศัพท์สำคัญช่วยให้การเยี่ยมชมวัดมีความหมายมากขึ้น คู่มือนี้รวบรวมคำศัพท์ด้านสถาปัตยกรรม พระสงฆ์ วัตถุศักดิ์สิทธิ์ พิธีกรรม และหลักธรรม เพื่อให้คุณสำรวจด้วยความเข้าใจและเคารพ

สถาปัตยกรรม

ส่วนประกอบและอาคารต่างๆ ภายในวัด

วัด

Wat

Temple / Monastery

สถานที่ทางศาสนาพุทธที่รวมทั้งโบสถ์ วิหาร และที่พักของพระสงฆ์

พระอุโบสถ

Phra Ubosot

Ordination Hall

อาคารหลักที่ใช้ประกอบพิธีบวชและสังฆกรรม มักล้อมรอบด้วยใบเสมา

พระวิหาร

Phra Wihan

Assembly Hall

อาคารที่ใช้สำหรับสวดมนต์และการชุมนุมของพุทธศาสนิกชน ต่างจากอุโบสถตรงที่ไม่มีใบเสมา

พระเจดีย์

Phra Chedi

Stupa / Pagoda

สิ่งก่อสร้างทรงสูงที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เป็นสัญลักษณ์ที่โดดเด่นของวัดไทย

พระปรางค์

Phra Prang

Khmer-Style Tower

หอคอยทรงปราสาทที่ได้รับอิทธิพลจากขอม มักพบที่วัดสำคัญในภาคกลาง เช่น วัดอรุณ

หอระฆัง

Ho Rakhang

Bell Tower

หอสูงที่แขวนระฆังขนาดใหญ่ไว้สำหรับตีบอกสัญญาณเวลาและพิธีกรรม

ศาลาการเปรียญ

Sala Kan Parien

Sermon / Study Hall

ศาลาขนาดใหญ่ที่ใช้สำหรับฟังธรรม เรียนพระปริยัติ และกิจกรรมชุมชน

กุฏิ

Kuti

Monk’s Quarters

ที่พักสำหรับพระสงฆ์ภายในวัด มักเป็นกลุ่มอาคารเล็กๆ ในสวนร่มรื่น

ใบเสมา

Bai Sema

Boundary Stone

หินหรือหลักที่ปักล้อมรอบพระอุโบสถเพื่อกำหนดเขตสังฆกรรม มักแกะสลักอย่างสวยงาม

มณฑป

Mondop

Square Spired Pavilion

อาคารหลังคาทรงปิรามิดสี่เหลี่ยม ใช้เก็บรักษาสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือพระพุทธบาท

พระสงฆ์และชุมชน

ตำแหน่งและบุคคลในศาสนาพุทธ

พระสงฆ์

Phra Song

Buddhist Monks (collective)

คำรวมสำหรับพระภิกษุทั้งหมด ใช้เรียกรวมหมู่สงฆ์

พระภิกษุ

Phra Phikhu

Ordained Monk

ผู้ชายที่บวชเป็นพระโดยสมบูรณ์ รับสิกขาบทครบ ๒๒๗ ข้อ

สามเณร

Samanera

Novice Monk

เด็กหรือเยาวชนที่บวชเรียนโดยรับสิกขาบท ๑๐ ข้อ ยังไม่บวชเป็นพระเต็มตัว

เจ้าอาวาส

Chao Awat

Abbot

พระสงฆ์ผู้ปกครองวัด รับผิดชอบดูแลกิจการและพระสงฆ์ภายในวัด

อุบาสก / อุบาสิกา

Upasak / Upasika

Male / Female Lay Devotee

พุทธศาสนิกชนฆราวาสที่ถือศีลและปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอ

แม่ชี

Mae Chi

Buddhist Nun

หญิงที่บวชถือศีล ๘ สวมชุดขาว ปฏิบัติธรรมในวัด

วัตถุและสิ่งศักดิ์สิทธิ์

วัตถุและสิ่งของที่ใช้ในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา

พระพุทธรูป

Phra Phuttharoop

Buddha Image / Statue

รูปปั้นหรือรูปหล่อแทนพระพุทธเจ้า เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ควรแสดงความเคารพ

บาตร

Bat

Alms Bowl

ภาชนะกลมสีดำที่พระสงฆ์ใช้รับอาหารบิณฑบาตในตอนเช้า

ผ้าเหลือง

Pha Lueang

Saffron Robe

ผ้าจีวรสีเหลืองสดหรือสีส้มที่พระสงฆ์สวมใส่ เป็นสัญลักษณ์แห่งการสละโลกียะ

พระเครื่อง

Phra Krueang

Sacred Amulet

เครื่องรางขนาดเล็กมักทำจากดินปั้นหรือโลหะ ได้รับการปลุกเสกโดยพระสงฆ์ ใช้สวมใส่เพื่อความเป็นสิริมงคล

ธูปเทียน

Thup Thian

Incense & Candles

ธูปและเทียนที่จุดถวายเป็นพุทธบูชา สื่อถึงการระลึกถึงพระรัตนตรัย

ดอกบัว

Dok Bua

Lotus Flower

ดอกไม้มงคลที่ใช้บูชาพระ สื่อถึงความบริสุทธิ์และการตื่นรู้

ยันต์

Yan

Sacred Diagram / Yantra

ลวดลายหรือสัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์ที่พระสงฆ์เขียนขึ้น ใช้คุ้มครองผู้สวมใส่

กลอง

Klong

Temple Drum

กลองใหญ่ที่ตีเพื่อบอกเวลาและเรียกประชุมสงฆ์ มักแขวนคู่กับระฆังในหอ

พิธีกรรมและการปฏิบัติ

กิจกรรมและพิธีกรรมที่ปฏิบัติในวัด

ตักบาตร

Tak Bat

Almsgiving

การถวายอาหารแก่พระสงฆ์ในตอนเช้า เพื่อสร้างบุญและสนับสนุนชีวิตสงฆ์

สวดมนต์

Suat Mon

Chanting Prayers

การสวดบทพระพุทธมนต์เป็นภาษาบาลี ทำในตอนเช้าและเย็นของพระสงฆ์

กราบ

Krap

Prostration

การแสดงความเคารพอย่างสูงสุดด้วยการก้มกราบพร้อมมือและหน้าผากแตะพื้น

ไหว้

Wai

Respectful Greeting

การประนมมือพร้อมก้มศีรษะเล็กน้อย ใช้ทักทายและแสดงความเคารพ

เวียนเทียน

Wian Thian

Candle Circumambulation

การเดินวนรอบพระอุโบสถหรือเจดีย์สามรอบถือดอกไม้ธูปเทียน ในวันสำคัญทางพุทธศาสนา

ทำบุญ

Tham Bun

Merit-Making

การประกอบกุศลกรรม เช่น ถวายทาน รักษาศีล เพื่อสะสมบุญในชาตินี้และชาติหน้า

สังฆทาน

Sangkhathan

Offering to the Sangha

การถวายสิ่งของแก่หมู่สงฆ์โดยไม่ระบุรูปใดรูปหนึ่ง ถือว่าได้บุญสูง

กฐิน

Kathin

Robe-Offering Ceremony

พิธีถวายผ้าไตรจีวรแก่พระสงฆ์หลังออกพรรษา ทำได้เพียงปีละหนึ่งครั้ง

บวช

Buat

Ordination

พิธีกรรมการบวชเป็นพระสงฆ์ ถือเป็นหน้าที่สำคัญของชายไทยพุทธ

วันพระ

Wan Phra

Buddhist Holy Day

วันสำคัญตามปฏิทินจันทรคติ ตรงกับวันขึ้น ๘ ค่ำ ๑๕ ค่ำ แรม ๘ ค่ำ และ ๑๕ ค่ำ

หลักธรรมและความเชื่อ

หลักธรรมและแนวคิดสำคัญในพุทธศาสนา

ธรรมะ

Thamma

Dhamma / The Teachings

คำสอนของพระพุทธเจ้าที่บันทึกไว้ในพระไตรปิฎก รวมถึงกฎธรรมชาติและความจริงสากล

บุญ

Bun

Merit / Good Karma

ผลแห่งการทำความดี ช่วยส่งเสริมชีวิตที่ดีในปัจจุบันและอนาคต

กรรม

Kam

Karma

กฎแห่งการกระทำและผลลัพธ์ ทุกการกระทำย่อมมีผลตอบสนอง

นิพพาน

Nipphan

Nirvana

จุดหมายสูงสุดของพุทธศาสนา คือการดับทุกข์และกิเลสทั้งหมด

พระรัตนตรัย

Phra Ratana Trai

The Triple Gem

สิ่งที่พุทธศาสนิกชนยึดถือเป็นที่พึ่ง ได้แก่ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ศีล

Sin

Precepts / Moral Conduct

ข้อปฏิบัติทางจริยธรรมในพุทธศาสนา ฆราวาสทั่วไปถือ ๕ ข้อ

สมาธิ

Samathi

Meditation / Concentration

การฝึกจิตให้สงบและตั้งมั่น เป็นหนึ่งในไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา

อนิจจัง

Anitchang

Impermanence

หลักธรรมที่ว่าสรรพสิ่งล้วนไม่คงทน เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

เมตตา

Metta

Loving-Kindness

ความปรารถนาดีที่แผ่ไปยังสรรพสัตว์โดยไม่มีขอบเขต หนึ่งในพรหมวิหาร ๔

สังสารวัฏ

Sansara Wat

Cycle of Rebirth

วัฏจักรแห่งการเกิด ตาย และเกิดใหม่ ที่ขับเคลื่อนด้วยกรรมและกิเลส

หมายเหตุด้านการออกเสียง

ภาษาไทยมีห้าวรรณยุกต์ การถอดเสียงในที่นี้ใช้ระบบง่ายๆ เพื่อช่วยให้คุณจำคำได้ ไม่จำเป็นต้องออกเสียงได้สมบูรณ์แบบ ความพยายามที่จริงใจแม้เพียงเล็กน้อยย่อมได้รับการตอบรับอย่างอบอุ่นจากคนไทยเสมอ

คำศัพท์วัดไทย · วัดไทย (WatThai)